كرد ، وَلَّى مُدْبِرًا وَ لَمْ يُعَقّبْ : از ترس به پشت برگشت و رفت و به پشت سر خود نگاه نكرد . و اين ترس موسى عليه السلام لازمهء بشريت او بود ، چنان كه گرسنگى و تشنگى و خواب و ساير لوازم بشريت عارض او مىشد . حق تعالى به جهت تسكين و اطمينان موسى عليه السلام ندا فرمود : يمُوسَى لَاتَخَفْ : اى موسى مترس ، إِنّى لَايَخَافُ لَدَىَّ الْمُرْسَلُونَ : به درستى كه فرستاده‌شدگان و پيغمبران نزد من نترسند ، به جهت آن كه ايشان را اخلال به واجبات و صدور افعال زشت نيست ، پس ايشان را عذاب نيست تا از آن بترسند . ( آيهء 11 ) ( إِلَّا مَن ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنَام بَعْدَ سُوءٍ فَإِنّى غَفُورٌ رَّحِيمٌ ) تفسير : اگر مقصود از ظلم گناه باشد اين كلام شامل حال انبيا نمىباشد ؛ زيرا در محلّ خود ثابت شده كه ايشان از اوّل عمر تا آخر معصوم مىباشند ؛ يعنى گناه صغيره و كبيره از آنها صادر نگردد ؛ و آنچه موهم صدور گناه باشد ، ترك اوْلى خواهد بود نه معصيت . بنابراين آيهء شريفه نسبت به امّت مىباشد كه هر كس ظلم نمايد به خود به شرك و كفر و معصيت ، پس بدل نمايد آن ظلم و بدى را به نيكويى بعد از بدى ؛ يعنى كفر و شرك و معصيت را تبديل كند به نيكويى ايمان و توحيد و طاعت ، و توبه نمايد . فَإِنّى غَفُورٌ رَّحِيمٌ : پس به درستى كه من بسيار آمرزنده و مهربانم به ايشان به قبول توبه و اعطاى اجر و ثواب . بنابراين « إِلَّا مَن ظَلَمَ » استثناى منقطع است . از اين رو زمخشرى در كشاف گويد : « إلا » در اين جا به معنى « لكن » باشد . و اگر مقصود از ظلم ترك اولى باشد - زيرا ترك اولى هم ستمى خفيف است - معنى آيه اين مىشود : لكن هر پيامبرى كه ترك اولى كرده باشد و پس از آن كار نيكى به جاى آن